Re: [NEDBIB-L] Staatssecretaris Dekker wil snel meer Open Access maar helaas vooral Gold en weinig Green

Hallo Jeroen en collega's,

Zo op de valreep van het weekend nog even een reactie.

In jouw berichten mis ik een toelichting op de rol van de uitgever. Het lijkt wel of de uitgever, volgens jou, eigenlijk geen rol speelt in het publicatieproces. Heb ik dat goed begrepen?

Want ik denk daar anders over. In het bestaande proces is het meestal de uitgever die zorgt voor controle (bijvoorbeeld plagiaat, opmaak en tekst), promotie en publiciteit (voor het voetlicht brengen van onderzoek), regelen peer-reviews (onderhouden netwerk van reviewers) en ook het aanbieden van meetbaarheid (allerlei 'impact' factoren). Met dergelijke inspanningen wint een onderzoekspublicatie aan kwaliteit en betrouwbaarheid. Simpelweg OA aanbieden van onderzoekspublicaties in een repository zonder dergelijke werkzaamheden verzwakken de betrouwbaarheid en waarde ervan.

Terzijde; dergelijke inspanningen, de functionaliteit, zijn niet voorbehouden aan uitgeverijen. Het onderzoek kan het ook zelf. Hoe dan ook, dergelijke inspanningen, wie het ook uitvoert, kosten geld. Vandaar mijn toevoeging over de afweging om te achterhalen waar de return of investment zit.

De kanttekeningen bij het voorstel van Dekker zitten volgens mij dan ook bij de randvoorwaarden. Focus op de gold road is het meest effectief vanwege de bestaande infrastructuur voor het leveren van al die gewenste functionaliteit. Maar . . . dat moet niet ten kostte gaan van de green road, embargoperiodes moeten aangepast worden en de overgang mag ook niet alleen betaald worden door het onderzoek. In dat verhaal moet duidelijk zijn wat de meerwaarde is van green open access. En volgens mij is dat de zichtbaarheid en deelbaarheid. Onafhankelijk van uitgevers, alle verschillende platformen gewoon goed vindbaar via enkele brede verzamelpunten, zoals Narcis. Dat moet benoemd worden. Als je de staatssecretaris niet kunt uitleggen waarom een green road 'noodzakelijk' is, dan zal dat terecht niet gewaardeerd worden. En de extra kosten van de hybride situatie zullen netjes verdeeld moeten worden. Daarbij kan de overheid als mediair een dankbare rol spelen. Als het meezit zal de overheid de randvoorwaarden herkennen en een eigen (financiële ?) bijdrage leveren.

Ik zou graag willen dat een mooie OA-regeling snel ingevoerd kan worden. Maar dat is een illusie. Vanwege de grote hoeveelheid belanghebbenden en de benodigde aanpassingen in de infrastructuur kan er slechts moeizaam vooruitgang worden geboekt. Juist vanwege die complexe situatie is het fijn dat de overheid zich ermee bemoeid en kan optreden om het proces te sturen. Focus op de gold road is mijns inziens onontkoombaar.

Hartelijke groet en fijn weekend,

Jaroen.


-----Original Message-----
From: Discussielijst voor Bibliothecarissen en Informatieprofessionals [mailto:NEDBIB-L@LIST.ECOMPASS.NL] On Behalf Of Bosman, J.M.
Sent: maandag 18 november 2013 13:43
To: NEDBIB-L@LIST.ECOMPASS.NL
Subject: Re: [NEDBIB-L] Staatssecretaris Dekker wil snel meer Open Access maar helaas vooral Gold en weinig Green

Beste Jaroen,

Dank voor je reactie en excuus voor die draconische, door de Listserv wat vervormde signature ;-)

Je stelt in je reactie vrij centraal dat "de wetenschappelijke waarde/betrouwbaarheid van publicaties afhankelijk is van uitgeverijen". Dat moest ik wel twee keer lezen. Onderzoekers doen het onderzoek, onderzoekers doen de peer review, onderzoekers doen de discussie na publicatie. In welke zin zijn uitgevers dan bepalend voor de wetenschappelijke waarde? Je doelt hopelijk niet op impact factors, want de nietszeggendheid daarvan voor de waarde van een publicatie is intussen toch wel aangetoond, zoals ik samenvatte in dit stukje: http://im2punt0.wordpress.com/2013/11/03/nine-reasons-why-impact-factors-fail-and-using-them-may-harm-science/.

Je andere vraag betreft voordeel van de green route, dus open access die de auteur zelf verschaft door plaatsing van zijn/haar stuk in een repository. Ik ben het er mee eens dat idealiter publicaties direct en zonder kosten voor de gebruiker beschikbaar komen in hun finale vorm. Ik zou de route daarnaar toe echter niet te veel willen laten bepalen door alleen de commerciële uitgevers. Via de green route kan elke auteur voldoen aan een OA-mandaat van de funder (bv. Horizon 2020 van de EU), en behoudt daarbij volledige vrije keuze van tijdschrift. Op het moment van acceptatie kan het stuk al in de repository geplaatst worden en zo worden voldaan aan de eisen van de funder. Na een embargoperiode (die nu nog te lang is dankzij de uitgevers die hun zeer ruime inkomstenstroom willen behouden en straks van veel meer double dipping gaan gebieten), komt het beschikbaar. Tijdens de embargoperiode kan het opgevraagd worden bij de auteur.

Gold OA zoals de uitgevers willen is OA in hybrid journals tegen buitensporige tarieven, waarbij de bulk van het materiaal toch nog achter een pay-wall blijft.

Ik vind het belangrijk te kijken wat je uiteindelijk wilt bereiken en wat je heel snel wilt bereiken. Uiteindelijk wil je een eerlijk open access, tegen substantieel lagere kosten. Wat je heel snel t.b.v. van de maatschappij wilt bereiken is zeer brede toegankelijkheid van al de wetenschappelijke output. Voor dat laatste hoeven we niet tien jaar te wachten. Dat kunnen we nu al. Dus wat mij betreft: eerst breed groen met daarbij hopelijk zoveel mogelijk gold (bv. in al die tijdschriften die geen publicatiefee heffen of deze kwijtschelden als je er om vraagt). Daarna naar een eerlijker en veel goedkopere golden route.

Groet,
Jeroen


-----Original Message-----
From: Discussielijst voor Bibliothecarissen en Informatieprofessionals [mailto:NEDBIB-L@LIST.ECOMPASS.NL] On Behalf Of Kuijper, Jaroen
Sent: maandag 18 november 2013 12:01
To: NEDBIB-L@LIST.ECOMPASS.NL
Subject: Re: [NEDBIB-L] Staatssecretaris Dekker wil snel meer Open Access maar helaas vooral Gold en weinig Green

Beste Jeroen en collega's,

Heel erg bedankt voor je reactie via deze lijst en je heldere kritiek. Verder zonder omwegen naar een vragen en een aantal opmerkingen van mijn kant.

Ten eerste, wat heb je een vreselijk lange signature!? :-)

Maar serieus.

Zoals ik het begrijp is open access publicatie volgens de green road, wat wetenschappelijke betrouwbaarheid/waarde betreft, afhankelijk van peer-reviews, metrics, promotie, distributie en controle bij uitgeverijen. Zonder die werkzaamheden bestaat er geen betrouwbaarheid en wetenschappelijke waarde van gepubliceerd werk. En daarvoor moet betaald worden. Linksom of rechtsom. Wat dat betreft lijkt mij een focus op gold open access het meest effectief. De uitgevers zijn bepalend voor de wetenschappelijke waarde van de publicaties dus moet je met de uitgevers aan tafel voor goede prijsafspraken. Elk pressiemiddel dat daarbij beschikbaar is moet natuurlijk aangewend worden. Alleen denk ik daarbij hoofdzakelijk aan de lagere productiekosten van online publiceren en niet aan green open access.

Vandaar mijn vraag. Als de wetenschappelijke waarde/betrouwbaarheid van publicaties afhankelijk is van uitgeverijen, hoe kan de green road dan als drukmiddel ingezet kan worden?

Daarnaast ben ik het eens met de genoemde aandachtspunt en vooral heel blij met je link naar het VK-beleid. De commentaren in het rapport lijken mij terecht. De overgang naar open access moet niet betekenen dat de open access kosten bovenop de bestaande abonnementen/licenties komen voor de aanbieders, de embargoperioden moeten korter/verdwijnen, green open access moet niet veronachtzaamd worden, enz. Maar de golden road biedt een gerede kans dat het uiteindelijk iets minder kost, al is het maar 2,5%. En daarbij natuurlijk wel het open access resultaat!!!

Al met al juich ik het voornemen van Dekker toe. Er is aandacht voor open access. Er is visie. Er is gelegenheid voor discussie en er komt druk op de ketel. Allemaal goed. Nu is het aan ons om te zorgen dat het voordeel van green open access voor het voetlicht komt. Wat is dat voordeel ook alweer?

Terzijde. Ik heb genoemd dat de wetenschappelijke betrouwbaarheid van publicaties afhankelijk is van uitgeverijen. Dat is volgens mij de huidige stand van zaken. Dat ligt echter niet vast. Een overgang naar Open Access publiceren opent de weg naar alternatieve instanties die wetenschappelijke betrouwbaarheid leveren. Bijvoorbeeld de onderzoekswereld zelf (KNAW, NWO, UKB???). Met misschien een rol van bibliotheken?! Uiteraard kost dat geld aan investeringen. Daarbij vraag ik mij af wat de meerwaarde is ten opzichte van de bestaande situatie, met uitgevers in deze rol, wat betreft prijs/prestatie. Is er een return of investment?

Nieuwsgierige groet,

Jaroen Kuijper

Hogeschool van Amsterdam
Bibliotheken HvA en UvA

Postbus 1025 | 1000 BA Amsterdam
Wibautstraat 2-4 (KSH) | 1091 GM Amsterdam
+31-6-21156422 | j.r.kuijper@hva.nl


-----Original Message-----
From: Discussielijst voor Bibliothecarissen en Informatieprofessionals [mailto:NEDBIB-L@LIST.ECOMPASS.NL] On Behalf Of Bosman, J.M.
Sent: maandag 18 november 2013 09:27
To: NEDBIB-L@LIST.ECOMPASS.NL
Subject: [NEDBIB-L] Staatssecretaris Dekker wil snel meer Open Access maar helaas vooral Gold en weinig Green

-------

+-----------------------------------------------------
| Verzonden via NEDBIB-L
http://nedbib.reuser.biz voor informatie
+-----------------------------------------------------

+-----------------------------------------------------
| Verzonden via NEDBIB-L
http://nedbib.reuser.biz voor informatie
+-----------------------------------------------------