[NEDBIB-L] artikel: aanpak gestolen waardevolle archiefstukken

Uit Volkskrant, dinsdag 18 januari

'Tot mijn verbazing ondernam politie geen actie'

AMSTERDAM -Letterlijk bijna te mooi om waar te zijn, waren de 18de-eeuwse gelegenheidsgedichten die in het voorjaar van 2009 in de etalage van een Amsterdamse antiquaar lagen. 'In zo'n goede staat zie je ze bijna nooit', zegt conservator Garrelt Verhoeven. 'Ik was meteen op mijn qui- vive. Die wil ik hebben, dacht ik, maar ook: waar komt dit vandaan?'

Samen met een collega deed Verhoeven, hoofdconservator van de Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, onderzoek. Via google kwamen ze erachter dat de stukken waren opgenomen in de catalogus van het Amsterdamse Stadsarchief. 'Toen wisten we hoe laat het was.'

De gelegenheidsgedichten bleken inderdaad te zijn gestolen. Verhoeven deed aangifte bij de politie, en drong erop aan dat die direct naar de antiquaar zou gaan. 'Wie weet welk ander gestolen materiaal er nog lag.'

Maar tot zijn grote verbazing ondernam de politie geen actie. 'Uiteindelijk ben ik een week later zelf maar naar die antiquaar gegaan, die overigens te goeder trouw bleek te zijn. Ik heb toen ook boeken meegekregen die door dezelfde man aan hem waren verkocht.'

Het bleek om een eigen medewerker te gaan van het Stadsarchief, die inmiddels is ontslagen en veroordeeld. 'Een wanhoopsdaad van iemand die in de problemen zat', denkt Verhoeven. 'De antiquaar zat een paar honderd meter verderop. Maar stel dat dit iets slimmer was aangepakt. Dan waren deze stukken en boeken misschien wel voorgoed weggeweest.'

Om die reden, zegt Verhoeven, is het ook zo belangrijk dat de politie snel ingrijpt. Maar, constateert hij, er is te weinig deskundigheid op dit gebied. 'Alleen al het aangifte doen, kostte vier uur. Er is helemaal geen omschrijving voor in het systeem.'

Het Stadsarchief trad maandag in de publiciteit met de diefstal. Het hoopt zo te bereiken dat ook andere instellingen zich ervan bewust worden dat dit soort diefstal mogelijk is. Dat dat nog niet het geval is, bleek een paar jaar geleden uit een Europees onderzoek, waarin bijna de helft van de geënqueteerde instellingen aangaf nooit met diefstal te maken te hebben.

'In de archiefsector is het heel lang gezien als een teken van zwakte als er sprake was van diefstal, daarom werden incidenten sub rosa gehouden', zegt directeur Martin Berendse van het Nationaal Archief. 'Het is moedig van het Stadsarchief dat het hiermee naar buiten komt.'

Berendse zegt dat er drie jaar geleden, bij zijn aantreden, op het gebied van veiligheid 'wel wat verbeteringen nodig waren'. 'We moeten ons als archief- en erfgoedsector realiseren dat er ook bij ons heel gewone mensen werken, dus dat ook diefstal kan plaatshebben. Daarom zijn de juiste procedures heel belangrijk.'

Het Nationaal Archief heeft zelf een zaak onder handen. Een lang geleden vermist 19de-eeuws stuk, lijkt opgedoken te zijn. 'Het is niet extreem waardevol', zegt Berendse, 'maar we beschouwen onze collectie als een en ondeelbaar.'

De Erfgoedinspectie houdt een onderzoek naar diefstallen uit archieven, waarvan de resultaten over enkele maanden bekend zullen worden. Ook hoofdinspecteur Arjen van der Kuijl prijst het Stadsarchief. 'Het is een serieus probleem, er is aandacht voor, maar die mag nog wel wat groter worden.'

Ook Bijzondere Collecties heeft te maken met gevallen van diefstal. Onder meer met op de veiling gekochte boeken die van de Bibliothèque Nationale de France blijken te zijn. 'Er zou een specialist van de politie moeten komen bij wie je terecht kunt als zo'n diefstal speelt', zegt hoofdconservator Verhoeven. 'En het zou fantastisch zijn als je via een meldsysteem direct je collega's op de hoogte kunt stellen wanneer je iets hebt ontdekt.'



+-----------------------------------------------------
| Verzonden via NEDBIB-L
| Grootste algemene discussielijst voor informatieprofessionals in NL
| Zie de NEDBIB-L website op http://nedbib.reuser.biz voor informatie
| en instellingen.
+-----------------------------------------------------