[NEDBIB-L] Staatssecretaris Dekker wil snel meer Open Access maar helaas vooral Gold en weinig Green

Collega's,

De Volkskrant bracht zaterdag het nieuws dat staatssecretaris Sander Dekker wil dat binnen tien jaar alle Nederlandse wetenschappelijke output Open Access gepubliceerd gaat worden. Binnen vijf jaar moeten we al op 60% zitten en in 2016 wil hij als het niet hard genoeg gaat samen met de minister een verplichting opnemen in de WHW (Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek). Dit staat allemaal te lezen in het stuk dat hij naar de Tweede kamer heeft gestuurd en dat op 4 december door de Kamercommissie behandeld zal worden.:

http://www.tweedekamer.nl/downloads/document/index.jsp?id=800cfe0c-51e1-4697-8134-c9a9a56fdebf&title=Toezegging%20over%20verdere%20ontikkelingen%20open%20acces%20van%20wetenschappelijke%20publicaties.doc

Ik adviseer iedereen dit stuk te lezen en niet alleen af te gaan op wat erover in de krant geschreven wordt.

Dat Dekker Open Access stevig agendeert is zeer toe te juichen. Maar een aantal zaken roept vragen op.

1) Dekker spreekt een heel duidelijke voorkeur uit voor Gold Open Access, dat wil zeggen Open Access geregeld door de uitgever. Hierbij stuurt de auteur zijn/haar artikel naar een tijdschrift, waarbij het al dan niet tegen betalingen van 400-3000 dollar Open Access beschikbaar komt. Als dat in echte Open Access tijdschriften gebeurt is het hele tijdschrift vrij beschikbaar, maar de bulk van de gerenommeerde tijdschriften bestaat nu uit zogenaamde hybrid journals waarbij alleen het artikel waarvoor de auteur een fee (APC) betaald heeft vrij beschikbaar komt. Dekker noemt de andere mogelijkheid, Green Open Access wel, maar wil deze niet stimuleren of afdwingen. Dat is jammer want via die weg kunnen auteurs nu al, met vijf minuten werk en zonder kosten, hun laatste auteursversie van artikelen, dus na peer review, delen met de hele wereld. De auteur houdt daarbij volledig vrije tijdschriftkeuze. Er zit weliswaar vaak een embargo van 6-24 maanden op Green OA, maar daar zouden overheden en funders tegen moeten ageren, om dat tot maximaal 6-12 maanden terug te brengen. Gedurende de embargoperiode kunnen auteurs overigens hun auteursversie (waar dus alleen de uitgeversopmaak aan ontbreekt, maar die verder compleet is) delen met wie zij willen. Universitaire repositories kunnen dat zelfs faciliteren, zoals nu bv. Researchgate voor drie miljoen wetenschappers al op grote schaal doet. Ik ben bang dat de commerciële uitgevers heel erg blij zijn met de keuze van Dekker. Als alle 33,000 artikelen (en waarschijnlijk zijn het er meer) via betaalde Open Access gepubliceerd moeten gaan worden gaat dat tientallen miljoenen per jaar kosten. Opvallend is ook dat de afgelopen twee jaar vrijwel alle commerciële uitgevers om zijn gegaan en nu voorstanders zijn van Open Access.... Wat mij betreft is je puur richten op Gold Open Access zonder als drukmiddel Green Open Access te stimuleren niet erg tactisch. De keuze van Dekker voor Gold lijkt gebaseerd te zijn op zijn inschatting dat in het VK die weg (vastgelegd in het Finch-rapport) nu onomstreden is. Dat is echter niet het geval. Een House of Commons commissie heeft onlangs zeer scherpe kritiek geuit op deze weg: Government mistaken in focusing on Gold as route to full open access, says Committee<http://www.parliament.uk/business/committees/committees-a-z/commons-select/business-innovation-and-skills/news/on-publ-open-access/>.
2) Dekker hoopt zelfs het publicatiesysteem volledig om te turnen zodat tijdschriften straks helemaal gratis beschikbaar zijn en abonnementsgelden kunnen worden ingezet voor het Open Access publiceren (om zo die tientallen miljoenen terug te verdienen). Dit zal alleen lukken als men op wereldschaal afspraken maakt. Dat is nogal onwaarschijnlijk. De Nederlandse artikelenproductie is slechts 2,5% van de wereldwijde output. Ik vraag me af of uitgevers zelfs als in 2024 alle Nederlandse artikelen via Gold OA gepubliceerd worden ooit meer dan 2,5% van de abonnementsprijs af zullen willen halen. Ik kan me ook niet voorstellen dat Dekker vanuit het ministerie met alle uitgevers gaat praten. Misschien nog wel met Elsevier en Kluwer, maar ook met Sage, Taylor & Francis, Wiley, ACS, Emerald, MacMillan/Nature en de rest?
3) Dekker wil graag inzicht hebben in de totale output van universiteiten (en hogescholen neem ik aan). Wij hebben weliswaar al de onvolprezen Narcis<http://www.narcis.nl/> en de institutionele repositories, maar die zijn niet compleet en geven geen precies beeld van wat op welke wijze Open Access is of in OA beschikbaar komt. Met de vernieuwing van de CRISsen (de onderzoeksregistratiesystemen) die overal Metis gaan opvolgen komt hier misschien verbetering in, maar niet vanzelf. Hier ligt dus een grote kans voor universiteits- en hogeschoolbibliotheken om een faciliterende rol te spelen in de weg naar meer Open Access.

Ik ben zeer benieuwd hoe anderen hierover denken.

Jeroen Bosman,
UB Utrecht


[cid:image001.png@01CDC88C.3728A680] LibGuides<http://libguides.library.uu.nl/>: eerst snel aan de slag, dan meer weten
-----------------------------NL----------------------------
Jeroen Bosman, vakspecialist Geowetenschappen
Universiteitsbibliotheek Utrecht<http://www.uu.nl/bibliotheek>
email: j.bosman@uu.nl<mailto:j.bosman@uu.nl>
telefoon: 030-2536613
post: Postbus 80124, 3508 TC, Utrecht
bezoek: kamer 2.50, Heidelberglaan 3. Utrecht
web: Jeroen Bosman<http://www.uu.nl/university/library/nl/vakgebieden/geo/Pages/ContactBosman.aspx>
twitter:@geolibrarianUBU / @jeroenbosman
profielen: Academia<http://uu.academia.edu/JeroenBosman> / Google Scholar<http://scholar.google.com/citations?user=-IfPy3IAAAAJ&hl=en> / ISNI<http://www.isni.org/0000000028810209> / Mendeley<http://www.mendeley.com/profiles/jeroen-bosman/> / MicrosoftAcademic<http://academic.research.microsoft.com/Author/51538592/jeroen-bosman> / ORCID<http://orcid.org/0000-0001-5796-2727> / ResearcherID<http://www.researcherid.com/ProfileView.action?queryString=KG0UuZjN5WmCiHc%252FMC4oLVEKrQQu%252BpzQ8%252F9yrRrmi8Y%253D&Init=Yes&SrcApp=CR&returnCode=ROUTER.Success&SID=N27lOD6EgipnADLnAbK> / ResearchGate<http://www.researchgate.net/profile/Jeroen_Bosman/> / Scopus<http://www.scopus.com/authid/detail.url?authorId=7003519484> / Slideshare<http://www.slideshare.net/hierohiero> / VIAF<http://viaf.org/viaf/36099266/> / Worldcat<http://www.worldcat.org/wcidentities/lccn-n91-100619>
blogt op: I&M2.0<http://im2punt0.wordpress.com/> / Ref4UU<http://ref4uu.blogspot.com/>
-----------------------------EN-----------------------------
Jeroen Bosman, subject librarian Geography&Geoscience
Utrecht University Library<http://www.uu.nl/library>
email: j.bosman@uu.nl<mailto:j.bosman@uu.nl>
telephone: +31.30.2536613
mail: Postbus 80124, 3508 TC, Utrecht, The Netherlands
visiting address: room 2.50, Heidelberglaan 3. Utrecht
web: Jeroen Bosman<http://www.uu.nl/university/library/en/disciplines/geo/Pages/ContactBosman.aspx>
twitter:@geolibrarianUBU / @jeroenbosman
profielen: Academia<http://uu.academia.edu/JeroenBosman> / Google Scholar<http://scholar.google.com/citations?user=-IfPy3IAAAAJ&hl=en> / ISNI<http://www.isni.org/0000000028810209> / Mendeley<http://www.mendeley.com/profiles/jeroen-bosman/> / MicrosoftAcademic<http://academic.research.microsoft.com/Author/51538592/jeroen-bosman> / ORCID<http://orcid.org/0000-0001-5796-2727> / ResearcherID<http://www.researcherid.com/ProfileView.action?queryString=KG0UuZjN5WmCiHc%252FMC4oLVEKrQQu%252BpzQ8%252F9yrRrmi8Y%253D&Init=Yes&SrcApp=CR&returnCode=ROUTER.Success&SID=N27lOD6EgipnADLnAbK> / ResearchGate<http://www.researchgate.net/profile/Jeroen_Bosman/> / Scopus<http://www.scopus.com/authid/detail.url?authorId=7003519484> / Slideshare<http://www.slideshare.net/hierohiero> / VIAF<http://viaf.org/viaf/36099266/> / Worldcat<http://www.worldcat.org/wcidentities/lccn-n91-100619>
blogging at: I&M 2.0<http://im2punt0.wordpress.com/> / Ref4UU<http://ref4uu.blogspot.com/>
------------------------------------------------------------------
* Please consider the environment before printing this e-mail




+-----------------------------------------------------
| Verzonden via NEDBIB-L
http://nedbib.reuser.biz voor informatie
+-----------------------------------------------------